به گزارش سلامت نیوز به نقل از JAMA Network Open، نتایج یک پژوهش گسترده نشان می‌دهد برخی از روش‌های هورمونی جلوگیری از بارداری ممکن است با افزایش خطر ابتلا به مننژیوم (Meningioma)، نوعی تومور نادر مغزی، ارتباط داشته باشند. هرچند متخصصان تأکید می‌کنند که این خطر بسیار اندک است و نباید باعث شود زنان بدون مشورت پزشک مصرف داروهای ضدبارداری خود را قطع کنند.

این مطالعه که بر پایه ۲۵ سال داده‌های سلامت حدود سه میلیون زن دانمارکی انجام شده، در نشریه معتبر JAMA Network Open منتشر شده و یکی از جامع‌ترین تحقیقات در این زمینه به شمار می‌رود.

مننژیوم چیست؟

مننژیوم نوعی تومور است که از پرده‌های محافظ مغز و نخاع منشأ می‌گیرد. این تومورها در حدود ۹۰ درصد موارد خوش‌خیم هستند، اما بسته به محل رشد، ممکن است مشکلات خاصی ایجاد کنند مانند:

• سردردهای مداوم

• تشنج

• اختلال در حافظه و تمرکز

• مشکلات بینایی یا حرکتی

در بسیاری از موارد، درمان مننژیوم با جراحی یا پرتودرمانی با موفقیت انجام می‌شود.

کدام روش‌های جلوگیری از بارداری بیشترین خطر را دارند؟

بر اساس نتایج این مطالعه، همه روش‌های هورمونی خطر یکسانی ندارند.

تزریق دپو-پروورا (Depo-Provera)

بیشترین ارتباط با مننژیوم در میان زنانی مشاهده شد که از تزریق مدروکسی‌پروژسترون (Medroxyprogesterone) با نام تجاری Depo-Provera استفاده می‌کردند.

پژوهشگران اعلام کردند که در این گروه، خطر نسبی ابتلا به مننژیوم حدود چهار برابر بیشتر از افرادی بود که از این دارو استفاده نمی‌کردند.

قرص‌های ضدبارداری

مطالعه همچنین نشان داد:

• قرص‌های ترکیبی جلوگیری از بارداری

• قرص‌های فقط پروژسترونی (Mini Pill)

نیز با افزایش خفیف‌تر خطر همراه هستند؛ به‌طوری‌که احتمال ابتلا حدود ۱.۵ برابر بیشتر گزارش شده است.

آیا باید نگران بود؟

کارشناسان می‌گویند پاسخ کوتاه خیر است.

اگرچه عبارت «چهار برابر افزایش خطر» در نگاه اول نگران‌کننده به نظر می‌رسد، اما باید بین خطر نسبی و خطر واقعی تفاوت قائل شد.

بر اساس این تحقیق:

• از هر هزار زن، به طور متوسط حدود ۵ نفر در طول زندگی خود به مننژیوم مبتلا می‌شوند.

• در زنانی که بین ۲۵ تا ۴۴ سالگی از تزریق دپو-پروورا استفاده می‌کنند، این عدد تنها به حدود ۶ نفر از هر هزار نفر می‌رسد.

به عبارت دیگر، اگرچه خطر نسبی افزایش پیدا می‌کند، اما احتمال واقعی ابتلا همچنان بسیار پایین است.

خطر پس از قطع دارو کاهش می‌یابد

یکی از نکات امیدوارکننده این پژوهش این است که افزایش خطر، عمدتاً در زمان مصرف داروهای هورمونی مشاهده شده است.

طبق یافته‌های محققان، معمولاً تا پنج سال پس از قطع مصرف پروژستوژن‌ها، خطر اضافی از بین می‌رود و به سطح طبیعی بازمی‌گردد.

چرا هورمون پروژسترون اهمیت دارد؟

دانشمندان سال‌هاست احتمال می‌دهند که هورمون پروژسترون در رشد برخی مننژیوم‌ها نقش داشته باشد.

دلیل این فرضیه آن است که:

• زنان بیش از دو برابر مردان به مننژیوم مبتلا می‌شوند.

• این تومورها در دوران بارداری گاهی سریع‌تر رشد می‌کنند.

• بسیاری از سلول‌های مننژیوم دارای گیرنده‌هایی هستند که به پروژسترون واکنش نشان می‌دهند.

به همین دلیل، داروهایی که عملکردی مشابه پروژسترون دارند، ممکن است در برخی افراد احتمال رشد این تومورها را اندکی افزایش دهند.

این نتایج شامل همه داروهای هورمونی می‌شود؟

خیر.

پژوهشگران تأکید می‌کنند این مطالعه درمان جایگزینی هورمون (HRT) را بررسی نکرده است.

از آنجا که در HRT معمولاً دوز هورمون بسیار کمتر از داروهای جلوگیری از بارداری است، در حال حاضر شواهدی مبنی بر افزایش خطر مننژیوم در مصرف‌کنندگان HRT وجود ندارد.

سازمان‌های نظارتی چه می‌گویند؟

پس از مطرح شدن هزاران شکایت از سوی زنانی که پس از دریافت آمپول Depo-Provera به مننژیوم مبتلا شده‌اند، از سال ۲۰۲۴ پرونده‌های حقوقی متعددی علیه شرکت Pfizer تشکیل شده است.

همچنین سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) در اواخر سال ۲۰۲۵ هشدار جدیدی را به برچسب این دارو اضافه کرد تا پزشکان و مصرف‌کنندگان از احتمال این عارضه آگاه باشند.

در همین حال، آژانس دارویی اروپا (EMA) نیز بررسی‌های مستقلی را درباره ارتباط داروهای پروژستوژنی با مننژیوم آغاز کرده است.

باید مصرف قرص یا آمپول جلوگیری از بارداری را متوقف کرد؟

متخصصان زنان و زایمان تأکید می‌کنند خیر.

آن‌ها معتقدند مزایای پیشگیری از بارداری، درمان برخی اختلالات هورمونی و کنترل بیماری‌های زنان، در بسیاری از افراد بسیار بیشتر از این افزایش اندک خطر است.

با این حال، توصیه می‌شود پیش از انتخاب هر روش جلوگیری از بارداری، پزشک با در نظر گرفتن شرایط جسمی، سابقه پزشکی و عوامل خطر هر فرد، مناسب‌ترین گزینه را پیشنهاد دهد.

همچنین زنان نباید بدون مشورت پزشک مصرف داروهای هورمونی خود را قطع کنند؛ زیرا بارداری ناخواسته نیز می‌تواند با خطرات و عوارض قابل‌توجهی همراه باشد.

مطالعه جدید دانشمندان دانمارکی نشان می‌دهد برخی از روش‌های هورمونی جلوگیری از بارداری، به‌ویژه آمپول Depo-Provera، ممکن است با افزایش اندک خطر ابتلا به مننژیوم ارتباط داشته باشند. با وجود این، احتمال واقعی ابتلا همچنان بسیار پایین است و در بیشتر موارد، پس از قطع مصرف دارو این خطر کاهش می‌یابد. متخصصان توصیه می‌کنند تصمیم‌گیری درباره ادامه یا تغییر روش پیشگیری از بارداری تنها با مشورت پزشک انجام شود تا مزایا و خطرات هر روش به‌طور دقیق ارزیابی شود.